Từ Vostok-6 đến NS-31, “mắcxích không gian” mới của quan hệ quốc tế và ván bài mới của Hoa Kỳ?

“Các bạn biết đấy, có một người đàn ông tên là Musk sống ở Mỹ, có thể nói là phát cuồng vì sao Hỏa”, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói với sinh viên khi thăm Đại học Bauman, cơ sở chuyên giảng dạy về khoa học và kỹ thuật, tại Moskva ngày 16/4/2025. Ông nói thêm: “Kiểu người đam mê mãnh liệt với một ý tưởng nhất định như vậy ít khi xuất hiện trong lịch sử nhân loại. Những ý tưởng đó thường được hiện thực hóa sau một thời gian, dù ngay cả bây giờ chúng vẫn nghe có vẻ phi thực tế. Điều này giống với việc những ý tưởng của Korolev, nhà tiên phong của chúng ta, đã trở thành hiện thực”. Đây là nhận xét của ông Putin về vị tỷ phú Elon Musk, cho thấy quan hệ Nga – Mỹ đang được cải thiện mạnh mẽ dưới chính quyền của ông Trump.

Ngày 14/4/2025 Tên lửa New Sephard của Blue Origin, Hoa Kỳ được phóng lúc 9g30 sáng (giờ địa phương). Vừa qua, ngày 16/6/2025, chuyến bay thứ 31 của tên lửa này, được đặt tên là N-31, đã một lần nữa đưa phi hành đoàn đặc biệt toàn nữ, trong đó có: Ca sĩ Katy Perry; Lauren Sánchez hôn thê tỷ phú Jeff Bezos; Nữ phóng viên Gayle King của Đài CBS; Amanda Nguyen, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Tổ chức phi Chính phủ Rise; Aisha Bowe Cựu kỹ sư NASA, nhà sáng lập công ty STEMBoard, lĩnh vực giáo dục và Kerianne Flynn Nhà sản xuất phim độc lập và nhà hoạt động cộng đồng.

Sáu cô gái đã trải nghiệm 11 phút ra ngoài không gian. Các cô gái đã có 3 phút lơ lửng cùng nhau và rất phấn khích. Điều đáng nói hơn 30 chuyến bay trước, đó là đây là chuyến bay chinh phục vũ trụ toàn nữ đầu tiên của loài người kể từ ngày 16/6/1963. So với chuyến du hành vũ trụ kéo dài ba ngày vào 62 năm trước của phi hành gia nữ người Liên Xô (nay là Nga) Valentina Tereshkova, một nữ công nhân dệt may và là thành viên của đội nhảy dù nghiệp dư thì sáu cô gái của thế kỷ 21 không quá cô đơn trên không gian.

Ngoài ra, nếu Amanda Nguyen là cô gái người Mỹ gốc Việt đầu tiên bay vào không gian, Katy Pery cũng là ca sỹ đầu tiên chinh phục vũ trụ. Tương tự, Gayle King cũng là nữ phóng viên đầu tiên bay vào không gian (trước đó năm 1980 có Nam phóng viên người Nhật Toyohiro Akiyama). Bên cạnh đó, đối với Aisha Bowe, bà là người phụ nữ gốc Bahamas đầu tiên bay vào không gian. Ngoài ra, đối với dòng sản xuất phim độc lập thì Kerianne Flynn là nữ sản xuất đầu tiên (trước đó đã có ông Klim Shipenko  – đạo diễn người Nga đã bay lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào tháng 10 năm 2021 để quay phần lớn bộ phim The Challenge (2023), kể về thảm họa của The Challenge năm 1986). Nếu như Kerianne Flynn là nhà sản xuất phim độc lập, Gayle King là nhà báo thì Lauren Sánchez, ngoài được biết đến là hôn thê của tỷ phí Jeff Bezos thì bà là kết hợp cả hai lĩnh vực trên của Flynn và King. Sánchez đã từng làm việc tại các đài truyền hình như KTTV Fox 11 (Los Angeles), Fox Sports Net và chương trình giải trí Extra. Năm 2016, cô còn thành lập Black Ops Aviation, công ty sản xuất phim và quay phim trên không do phụ nữ sở hữu đầu tiên tại Mỹ, tập trung vào các dự án sử dụng kỹ năng lái trực thăng của mình.

Tuy so với 62 năm trước, New Shepard chỉ bay đến rìa không gian (Kármán line) và kéo dài tổng cộng 11 phút, chỉ được xem là chuyến bay phụ cận vũ trụ, nhưng việc lựa chọn sáu cô gái này vào phi hành đoàn mang tính chất đại diện đa dạng và truyền cảm hứng trong lĩnh vực khám phá không gian. Không chỉ vậy, một góc nhìn của lịch sử chứng minh được sự kiện này còn mang biểu tượng hiện đại hơn, phá vỡ các lý thuyết chính trị trọng quyền lực và vật chất: Nếu Valentina Tereshkova là quân nhân, thuộc chương trình không gian quốc gia. được lựa chọn theo mục đích chiến tranh và việc thực hiện một mình mang nhiệm vụ chính trị lớn trong Chiến tranh lạnh, còn sáu cô gái của chuyến bay NS-31 thì đa dạng về sắc tộc, ngành nghề, mang trong mình sứ mệnh chung là gây ảnh hưởng lớn đến xã hội; Ngoài ra, trong khi con tàu Vostok-6 là khoang tàu đơn giản và phải điều khiển bằng tay (có hỗ trợ từ mặt đất) thì New Shepard – NS-31 có khoang hiện đại, tự động hoàn toàn, không cần phi công điều khiển. Các cô gái hoàn toàn có thể ghi lại các khoảnh khắc vui vẻ trong trải nghiệm không gian có thể thấy đây chính xác là một bước ngoặt mới không chỉ lĩnh vực không gian, mà còn trong lĩnh vực thương mại dân sự của Hoa Kỳ. Sự kiện còn được Hoa Kỳ truyền thông là đánh dấu sự thành công của Hoa Kỳ trong việc nâng tầm các chính sách phát triển của mình lên nhân loại, thay vì các quốc gia.

Và dĩ nhiên, sự kiện này ngay sau đó thu hút mạnh mẽ cả thế giới, nhưng đáng chú ý nhất là những phản ứng tích cực của ông chủ Điện Kremlin. Đây cũng không phải lần đầu tiên, Putin dành những lời có cách cho vị tỷ phú Elon Musk. Trong khi Sergei Korolev được coi là “cha đẻ” chương trình không gian của Liên Xô. Ông tham gia phát triển vệ tinh đầu tiên của nước này Sputnik cũng như tàu vũ trụ Vostok 1, phương tiện đã chở phi hành gia Yuri Gagarin lên quỹ đạo vào năm 1961, đánh dấu lần đầu tiên con người bay vào vũ trụ. Thì Elon Musk, người giàu nhất thế giới kiêm cố vấn quyền lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump, là người đứng đầu SpaceX, công ty Mỹ chuyên phóng tên lửa cho NASA và sở hữu mạng lưới vệ tinh Starlink. Chính vì vậy, ngay lập tức sự kiện này kéo mối quan hệ giữa Nga và Hoa Kỳ như xích hẳn lại gần nhau thêm một bước dài trong bối cảnh thương chiến được xem là đang căng thẳng với Trung Quốc, kể từ sau các chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump. Suy cho cùng, sự kiện không gian này cho thấy một mắc xích quan trọng giữa Nga-Mỹ và vai trò thực sự của khoa học không gian, cũng như nó không nằm ngoài các mục đích chính trị so với Vostok-6 của Chiến tranh lạnh nhưng có chiến lược hoàn toàn mới hơn.

Tác giả: NNXT./.