Chủ nghĩa đa phương (minilateralism) và 

Chiến lược Indo-Pacific mới của EU trong thời đại mới

Cuối cùng, điều đáng chú ý nhất là chiến lược của EU đối với khu vực Thái Bình Dương-Ấn Độ Dương. Cụ thể, EU liên tục tăng cường đối tác với ASEAN và Ấn Độ, tìm mở rộng CPTPP, tăng đầu tư vào kết nối xanh–số thông qua Global Gateway, Horizon Europe, FTA, ESIWA, CRIMARIO (Dr. Satohiro Akimoto, 2023). Bên cạnh đó, một cách trung gian, nhiều học giả Châu Âu khuyến nghị chính sách cụ thể cho khu vực này hướng đến ASEAN và “tránh chọn phe” (Michael Reiterer, 2023). Cũng như việc chuyển đổi từ né tránh sang sử dụng thuật ngữ ‘Indo-Pacific’ của EU trước và sau đại dịch COVID-19 (2020) và khủng hoảng xung đột Nga-Ukraine tại khu vực cho thấy EU đã có điều chỉnh mạnh mẽ chiến lược của mình, dần thoát khỏi mô hình “Free and Open Indo-Pacific” (FOIP) của Mỹ và nghiêng về cách tiếp cận đa phương, hòa bình và dựa trên luật pháp quốc tế (Dr. Satohiro Akimoto, 2023).

Tóm lại, cạnh tranh Mỹ-Trung, áp lực xung đột, thiên tai, kết hợp với vai trò dẫn dắt của các quốc gia thành viên như (Pháp, Đức), EU có các chuyển biến rõ rệt từ né tránh sang định hình hợp tác đa phương, từ đa phương sang tiểu đa phương, hợp tác thành phần tại khu vực Indo-Pacific; từ tách biệt sang giao thoa định nghĩa đa phương về an ninh-thương mại. Từ đây, chiến lược Indo-Pacific của EU là biểu hiện chuyển biến quan trọng của EU từ “ngoại vi chiến lược” sang “trung tâm định hình luật chơi” trong khu vực và vai trò của hợp tác đa phương và kết nối giá trị là nền tảng giúp EU nâng tầm ảnh hưởng trong thế giới phân cực hóa sâu sắc.

Có thể nói, ngoài cạnh tranh Mỹ-Trung tại các cùng biển như Biển Đông, eo biển Đài Loan và Đông Bắc Ấn Độ Dương (“The EU Strategy for Cooperation in the Indo-Pacific,” 2021), còn có lo ngại về chủ nghĩa đơn phương, chủ nghĩa cường quyền tại khu vực (Frederick Kliem, n.d.) và sự suy giảm các cam kết của đồng minh truyền thống Hoa Kỳ (Europe in the Indo-Pacific: Moving from Periphery to the Centre?, 2019). Về mục tiêu của EU trong kỷ nguyên mới là tăng cường năng lực an ninh và phản ứng chiến lược, khẳng định vai trò chiến lược toàn cầu; hướng đến mục tiêu phát triển bền vững SDGs và thúc đẩy chuỗi cung ứng linh hoạt, đầu tư và FTA đặc biệt là với ASEAN và Ấn Độ và tăng cường năng lực an ninh và phản ứng chiến lược, lập trường "trung gian chiến lược" giữa Mỹ và Trung Quốc và theo đuổi chủ nghĩa tiểu đa phương (Matt Ferchen, 2022).

Tác giả: NNXT./.