The Bridge of Nations - Phân tích chính sách đối ngoại theo Chủ nghĩa quốc tế (Internationalism)

CHỦ NGHĨA QUỐC TẾ TRONG PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CHÂU ÂU

Các lý thuyết cổ điển của Quan hệ quốc tế xuất hiện từ Thế kỷ XVII, nhưng đến những năm đầu 1950 và 1960 của Thế kỷ XX mới xuất hiện những nghiên cứu học thuật về phân tích chính sách đối ngoại. Điều này chứng tỏ, việc nghiên cứu chính sách đối ngoại vẫn là một lĩnh vực nghiên cứu chuyên ngành tương đối mới. Tuy vậy, lượng tài liệu để phân tích cũng như sự phát triển trong lĩnh vực nghiên cứu phân tích lại đa dạng và đưa ra được các lý thuyết để áp dụng phân tích theo từng hoàn cảnh nhất định. Sự xuất hiện của ba công trình nghiên cứu Phân tích chính sách đối ngoại với vai trò là một lĩnh vực riêng bắt đầu từ tác phẩm Decision Making as an Approach to the Study of International Politics của Richard Snyder, HW Bruck và Burton Sapin (2002, xuất bản lần đầu năm 1954) được xem là nền tảng, để giải mã và mở rộng các yếu tố quyết định hành vi đối ngoại của một quốc gia. Trong đó, việc nghiên cứu Chính sách đối ngoại được Snyder, Bruck và Sapin khẳng định rằng phải vượt ra ngoài phạm vi của chủ thể nhà nước.

Tương tự, trong The Ecological Perspective on Human Affairs With Special Referrence to International Politics của Harold and Margaret Sprout (1965) cũng cho rằng, yếu tố tâm lý cá nhân và sự xuất hiện của các tổ chức liên quan đến quá trình hoạch định chính sách. Đến Pre-Theories and Theories of Foreign Policy của James Rosenau (1966) thì phân tích chính sách đối ngoại được khái quát hóa một cách hệ thống, khoa học và xuyên quốc gia. Từ ba công trình nền tảng đó, lĩnh vực nghiên cứu và phân tích chính sách đối ngoại đúc kết lại trong thời điểm này là đặc điểm tính cách cá nhân của các nhà hoạch định chính sách là nhân tố cốt lõi của việc tìm hiểu chính sách đối ngoại, cũng như sự cần thiết ra đời một lý thuyết bao quát, mang tính vĩ mô cho lĩnh vực này. Tuy vậy, những năm 1970 cho đến đầu 1990, ảnh hưởng của Chiến tranh lạnh kết thúc và sự nổi lên của nhiều phương pháp luận mới đã tái định dạng các nghiên cứu chính sách đối ngoại so sánh. Cuối cùng, các học giả đương thời tạm chấp nhận và thống nhất lấy ba dòng văn liệu sau để tập trung phân tích chính sách đối ngoại là cá nhân, nhóm cá nhân và đặc điểm xã hội của chủ thể chính sách đối ngoại cũng như tập trung vào các nhóm lý thuyết tầm trung để phân tích. Tuy vậy, các phân tích này vẫn được xem là giải thích hành vi quốc gia như là kết quả bao quát dưới góc độ của hệ thống quốc tế. Trong khi đó, chính sách đối ngoại cũng cần phải có yếu tố nội tình bên trong quốc gia trong quá trình đưa ra quyết định. Chính vì vậy, thay vì xem cá nhân, nhóm cá nhân và đặc điểm xã hội là yếu tố, phân tích chính sách đối ngoại đương đại xem xét trở thành ba cấp độ phân tích, và đặt kế bên các tác động từ bên ngoài lẫn bên trong của một chủ thể chính sách (Lê & Đào, 2014). Ở đây, Châu Âu là khu vực có tính chính danh và các giá trị chuẩn mực cá nhân rõ rệt. Chính vì vậy, tiếp cận chính sách đối ngoại của Châu Âu phải được xem xét thông qua lăng kính của chủ nghĩa quốc tế (internationalism) và đặt trong ba cấp độ trên để phân tích.

Chủ nghĩa tự do được các đại diện tiêu biểu như Robert O. Keohane và Joseph Nye phát triển và mở rộng phạm vi trong bối cảnh chính trị quốc tế mang màu sắc hợp tác, đóng vai trò là một trong những cơ sở lý luận quan trọng trong QHQT. Đặc biệt, đóng góp quan trọng của lý thuyết này là xuất hiện và can thiệp ngày càng mạnh của các chủ thể phi quốc gia được nhấn mạnh hơn trong các thể chế và đòi hỏi các quốc gia phải hợp tác để cùng giải quyết các vấn đề toàn cầu.

Tác giả: NNXT./.

Page updated

Google Sites

Report abuse